بخش بیوشیمی

بخش بیوشیمی و آزمایش‌های تخصصی خون در شهریار

بخش بیوشیمی آزمایشگاه پاتوبیولوژی سوگند در شهریار به اندازه‌گیری و بررسی مواد شیمیایی، آنزیم‌ها، پروتئین‌ها، قندها، چربی‌ها، مواد معدنی و ترکیبات مختلف موجود در خون اختصاص دارد.

بسیاری از آزمایش‌های متداول که در چکاپ‌های دوره‌ای یا برای بررسی عملکرد کبد، کلیه، قند خون، چربی خون و وضعیت متابولیک بدن درخواست می‌شوند، در حوزه بیوشیمی آزمایشگاهی قرار می‌گیرند.

نتایج آزمایش‌های بیوشیمی باید بر اساس مجموعه نتایج، شرایط نمونه‌گیری، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، سن و وضعیت بالینی فرد تفسیر شوند و غیرطبیعی بودن یک عدد به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست.

بیوشیمی آزمایشگاهی چیست؟

بیوشیمی آزمایشگاهی یکی از بخش‌های اصلی آزمایشگاه تشخیص طبی است که مقدار ترکیبات مختلف موجود در نمونه‌های بدن، به‌ویژه خون و سرم، را اندازه‌گیری می‌کند.

این بررسی‌ها اطلاعات مهمی درباره وضعیت متابولیسم بدن و عملکرد برخی اندام‌ها در اختیار پزشک قرار می‌دهند.

برای مثال، آزمایش‌های بیوشیمی می‌توانند در ارزیابی قند خون، چربی‌های خون، عملکرد کبد و کلیه، میزان برخی پروتئین‌ها، آنزیم‌ها، الکترولیت‌ها و مواد معدنی مورد استفاده قرار گیرند.

آزمایش بیوشیمی خون شامل چه مواردی است؟

«آزمایش بیوشیمی» نام یک تست واحد نیست و می‌تواند شامل مجموعه متفاوتی از آزمایش‌ها باشد.

پزشک بر اساس دلیل انجام آزمایش مشخص می‌کند کدام یک از این تست‌ها برای هر فرد لازم است.

آزمایش قند خون

اندازه‌گیری گلوکز یکی از رایج‌ترین آزمایش‌های بیوشیمی است.

قند خون می‌تواند به روش‌ها و در شرایط مختلف اندازه‌گیری شود. یکی از تست‌های متداول FBS یا Fasting Blood Sugar است که سطح گلوکز خون را پس از مدت مشخصی ناشتایی اندازه‌گیری می‌کند.

در برخی شرایط نیز پزشک ممکن است آزمایش‌هایی مانند قند خون تصادفی یا HbA1c را درخواست کند.

بالا یا پایین بودن یک نتیجه قند خون باید با توجه به نوع آزمایش، شرایط نمونه‌گیری و وضعیت فرد تفسیر شود و یک نتیجه غیرطبیعی همیشه به‌تنهایی برای تشخیص نهایی کافی نیست.

آزمایش HbA1c چیست؟

HbA1c اطلاعاتی درباره میانگین تقریبی وضعیت قند خون در چند ماه اخیر ارائه می‌دهد و در بررسی و پایش وضعیت قند خون کاربرد دارد.

برخلاف FBS، نتیجه HbA1c صرفاً وضعیت قند خون در همان لحظه نمونه‌گیری را نشان نمی‌دهد.

تفسیر HbA1c نیز باید با توجه به سابقه پزشکی فرد و سایر آزمایش‌های مرتبط انجام شود.

آزمایش چربی خون

آزمایش چربی خون یا Lipid Profile یکی دیگر از بررسی‌های پرکاربرد آزمایشگاهی است.

این بررسی معمولاً شامل پارامترهایی مانند:

Cholesterol، Triglyceride، HDL و LDL

است. نتایج این آزمایش‌ها می‌توانند بخشی از ارزیابی وضعیت چربی‌های خون و عوامل خطر قلبی‌عروقی باشند.

تفسیر چربی خون صرفاً با نگاه‌کردن به یک عدد انجام نمی‌شود و سن، سابقه بیماری، دیابت، فشار خون و سایر عوامل خطر نیز در ارزیابی نتیجه اهمیت دارند.

آزمایش‌های عملکرد کبد

بخشی از آزمایش‌های بیوشیمی به بررسی مواد و آنزیم‌های مرتبط با کبد اختصاص دارد.

از رایج‌ترین این آزمایش‌ها می‌توان به ALT، AST، ALP، GGT، Bilirubin، Albumin و Total Protein اشاره کرد.

افزایش یا کاهش این مقادیر ممکن است علل متفاوتی داشته باشد و یک آنزیم غیرطبیعی به‌تنهایی مشخص‌کننده علت بیماری نیست.

نتایج آزمایش‌های کبد معمولاً در کنار یکدیگر و با توجه به علائم، سابقه بیمار، داروهای مصرفی و سایر بررسی‌های پزشکی تفسیر می‌شوند.

ALT و AST در آزمایش خون چیست؟

ALT و AST آنزیم‌هایی هستند که معمولاً در ارزیابی وضعیت کبد مورد بررسی قرار می‌گیرند.

ALT ارتباط بیشتری با سلول‌های کبدی دارد، در حالی که AST علاوه بر کبد در برخی بافت‌های دیگر بدن نیز وجود دارد.

بنابراین بالا بودن ALT یا AST نباید بدون توجه به سایر شاخص‌ها و شرایط بیمار به یک بیماری مشخص نسبت داده شود.

ALP در آزمایش خون

ALP یا Alkaline Phosphatase آنزیمی است که در بافت‌های مختلف بدن، از جمله کبد و استخوان، وجود دارد.

افزایش ALP می‌تواند علل متفاوتی داشته باشد و برای تفسیر آن ممکن است نتایج آزمایش‌های دیگر نیز مورد نیاز باشد.

به همین دلیل ALP باید در کنار سایر یافته‌های آزمایشگاهی و شرایط بالینی بررسی شود.

بیلی‌روبین در آزمایش خون

Bilirubin ماده‌ای است که در فرآیند طبیعی تجزیه گلبول‌های قرمز تولید می‌شود و کبد در پردازش و دفع آن نقش دارد.

آزمایش بیلی‌روبین ممکن است به‌صورت Total و Direct گزارش شود.

تغییر در سطح بیلی‌روبین می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و بررسی آن در کنار سایر آزمایش‌های کبدی اهمیت دارد.

آزمایش کلیه؛ اوره، BUN و کراتینین

از آزمایش‌های متداول بیوشیمی برای ارزیابی کلیه می‌توان به Creatinine، BUN و Urea اشاره کرد.

Creatinine یک ماده حاصل از فعالیت طبیعی عضلات است که بخش عمده آن توسط کلیه‌ها از خون دفع می‌شود؛ به همین دلیل اندازه‌گیری آن یکی از تست‌های مهم در بررسی عملکرد کلیه است.

BUN نیز میزان نیتروژن اوره موجود در خون را اندازه‌گیری می‌کند.

تفسیر این تست‌ها باید با توجه به عواملی مانند سن، وضعیت آب بدن، توده عضلانی، داروهای مصرفی و سایر یافته‌های پزشکی انجام شود.

eGFR چیست؟

در بسیاری از گزارش‌های آزمایشگاهی، در کنار Creatinine عددی با عنوان eGFR نیز ارائه می‌شود.

eGFR تخمینی از میزان فیلتراسیون کلیه‌ها ارائه می‌دهد و معمولاً با استفاده از مقدار کراتینین و برخی اطلاعات فرد محاسبه می‌شود.

این عدد باید با توجه به شرایط بیمار و روند نتایج قبلی تفسیر شود و یک نتیجه منفرد همیشه برای قضاوت درباره عملکرد کلیه کافی نیست.

آزمایش اسید اوریک

Uric Acid محصولی است که از تجزیه برخی ترکیبات در بدن ایجاد می‌شود و بخش عمده آن از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود.

افزایش یا کاهش اسید اوریک می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد.

سطح بالای اسید اوریک ممکن است در برخی افراد با شرایطی مانند نقرس همراه باشد، اما بالا بودن این عدد به‌تنهایی به معنی وجود نقرس نیست.

آزمایش پروتئین و آلبومین خون

Total Protein و Albumin از آزمایش‌هایی هستند که ممکن است برای بررسی وضعیت پروتئین‌های خون درخواست شوند.

Albumin عمدتاً در کبد ساخته می‌شود و تغییر مقدار آن ممکن است تحت تأثیر شرایط مختلفی قرار گیرد.

تفسیر مقدار آلبومین باید همراه با سایر نتایج آزمایش و وضعیت بالینی بیمار انجام شود.

آزمایش سدیم و پتاسیم

Sodium و Potassium از الکترولیت‌های مهم بدن هستند.

الکترولیت‌ها در عملکرد طبیعی سلول‌ها، عضلات، اعصاب و تنظیم تعادل مایعات بدن نقش دارند.

افزایش یا کاهش شدید این مواد می‌تواند اهمیت پزشکی داشته باشد، اما تفسیر نتیجه باید با توجه به شرایط بیمار، داروها و سایر آزمایش‌ها انجام شود.

آزمایش کلسیم و فسفر

Calcium و Phosphorus از مواد معدنی مهم بدن هستند و در عملکرد استخوان‌ها و فرآیندهای مختلف سلولی نقش دارند.

سطح این مواد ممکن است تحت تأثیر عوامل متعددی قرار گیرد و در صورت مشاهده نتایج غیرطبیعی، پزشک ممکن است آزمایش‌های تکمیلی دیگری را نیز درخواست کند.

آیا برای آزمایش بیوشیمی باید ناشتا باشیم؟

پاسخ به این سؤال به نوع آزمایش بستگی دارد.

تمام آزمایش‌های بیوشیمی الزاماً نیاز به ناشتایی ندارند. برای برخی آزمایش‌ها، به‌خصوص قند خون ناشتا و در بعضی شرایط مجموعه‌ای از تست‌های متابولیک یا چربی خون، ممکن است رعایت ناشتایی ضروری باشد.

اگر در نسخه چند آزمایش مختلف درخواست شده باشد، شرایط آمادگی باید بر اساس مجموعه آن‌ها تعیین شود.

در زمان ناشتایی نیز باید دقیقاً دستور پزشک یا آزمایشگاه رعایت شود و داروهای مصرفی نباید بدون دستور پزشک قطع شوند.

آیا آب خوردن قبل از آزمایش مجاز است؟

در بسیاری از آزمایش‌هایی که نیاز به ناشتایی دارند، مصرف آب ساده ممکن است مجاز باشد؛ اما شرایط نمونه‌گیری برای همه آزمایش‌ها یکسان نیست.

به همین دلیل بهتر است دستور مربوط به همان آزمایش یا مجموعه آزمایش‌های تجویزشده رعایت شود.

نوشیدنی‌های شیرین، چای شیرین، قهوه، آبمیوه و سایر نوشیدنی‌های دارای انرژی جایگزین آب محسوب نمی‌شوند.

چرا شرایط نمونه‌گیری در آزمایش‌های بیوشیمی مهم است؟

نتیجه بعضی آزمایش‌های بیوشیمی می‌تواند تحت تأثیر غذا، فعالیت بدنی، وضعیت آب بدن، داروها یا زمان نمونه‌گیری قرار گیرد.

به همین دلیل رعایت صحیح شرایط قبل از نمونه‌گیری به افزایش ارزش تفسیرپذیری نتیجه کمک می‌کند.

در صورتی که پزشک برای انجام آزمایش ساعت یا شرایط مشخصی تعیین کرده است، همان دستور باید رعایت شود.

آیا نتیجه خارج از محدوده آزمایشگاه به معنی بیماری است؟

خیر. Reference Range یا محدوده مرجع، ابزاری برای کمک به تفسیر نتایج است و قرارگرفتن یک نتیجه خارج از این محدوده الزاماً به معنی ابتلا به بیماری نیست.

محدوده‌های مرجع ممکن است بر اساس روش آزمایش، تجهیزات، جمعیت مرجع و سایر عوامل تفاوت داشته باشند.

پزشک نتایج را در کنار علائم، سابقه فرد، داروها و سایر آزمایش‌ها بررسی می‌کند.

آزمایش‌های بیوشیمی در شهریار

بخش بیوشیمی آزمایشگاه پاتوبیولوژی سوگند در شهریار برای انجام آزمایش‌های مرتبط با قند خون، چربی خون، عملکرد کبد و کلیه و سایر بررسی‌های بیوشیمیایی در دسترس مراجعان است.

آزمایشگاه سوگند در شهریار، خیابان ولیعصر، نرسیده به میدان امام، کوچه آقاجانلو قرار دارد.

مراجعانی که برای انجام چند آزمایش به‌صورت هم‌زمان مراجعه می‌کنند، بهتر است پیش از نمونه‌گیری شرایط مربوط به ناشتایی و سایر آمادگی‌های لازم را بر اساس نسخه خود بررسی کنند.

سوالات متداول آزمایش بیوشیمی

آزمایش بیوشیمی چیست؟

آزمایش بیوشیمی به مجموعه‌ای از تست‌ها برای اندازه‌گیری مواد شیمیایی، قندها، چربی‌ها، پروتئین‌ها، آنزیم‌ها، الکترولیت‌ها و سایر ترکیبات موجود در نمونه بدن گفته می‌شود.

آزمایش بیوشیمی شامل چه تست‌هایی است؟

بسته به نسخه پزشک ممکن است شامل آزمایش‌هایی مانند FBS، Cholesterol، Triglyceride، LDL، HDL، Urea، BUN، Creatinine، Uric Acid، AST، ALT، ALP، Bilirubin، Albumin، Total Protein، Calcium و الکترولیت‌ها باشد.

آیا آزمایش بیوشیمی همان آزمایش خون است؟

بخش زیادی از آزمایش‌های بیوشیمی روی نمونه خون یا سرم انجام می‌شوند، اما «آزمایش خون» اصطلاح گسترده‌تری است و آزمایش‌هایی از بخش‌های مختلف آزمایشگاه را شامل می‌شود.

آیا برای آزمایش قند و چربی باید ناشتا باشیم؟

برای بعضی آزمایش‌ها شرایط ناشتایی لازم است، اما این موضوع به نوع تست و دستور پزشک بستگی دارد. شرایط نسخه باید قبل از مراجعه بررسی شود.

کراتینین بالا یعنی کلیه مشکل دارد؟

افزایش Creatinine می‌تواند با کاهش عملکرد کلیه مرتبط باشد، اما عوامل دیگری نیز می‌توانند روی آن اثر بگذارند. نتیجه باید همراه با eGFR، سوابق قبلی و شرایط بیمار بررسی شود.

بالا بودن ALT و AST یعنی کبد چرب داریم؟

نه الزاماً. افزایش این آنزیم‌ها دلایل متعددی دارد و تشخیص کبد چرب تنها بر اساس ALT یا AST انجام نمی‌شود.

قند خون بالا به معنی دیابت است؟

یک نتیجه غیرطبیعی می‌تواند نیازمند بررسی بیشتر باشد، اما تشخیص دیابت بر اساس معیارهای پزشکی مشخص و با توجه به نوع آزمایش و شرایط نمونه‌گیری انجام می‌شود.

آیا می‌توان نتایج آزمایش بیوشیمی را فقط با عدد نرمال برگه مقایسه کرد؟

محدوده مرجع مهم است، اما تفسیر نتیجه فقط بر اساس مقایسه یک عدد با Reference Range صحیح نیست و باید سایر اطلاعات پزشکی فرد نیز در نظر گرفته شود.